ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 23 ਫਰਵਰੀ, 2024- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ - ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਗੂੰਜ 23 ਫਰਵਰੀ, 2024 ਨੂੰ "ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ" ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਚੇਅਰ ਨੇ ਪ੍ਰੋ.ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ "ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੈਅੰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ" ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਵੱਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸੰਤ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਮਿੱਟ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਵਪੂਰਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਚੇਅਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਚੇਅਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸੈਮੀਨਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

"ਸਮਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀ ਬਾਣੀ" ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਡੂੰਘੀ ਸੂਝ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ, ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।

ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਚੇਅਰ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਪ੍ਰੋ.ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਾਖੂਬੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ “ਤੌਹੀ-ਮੌਹੀ ਤੌਹੀ ਅੰਤਰਕੈ, ਕਨਕ ਕਟਕ ਜਲ ਤਰੰਗ ਜੈਸਾ” ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ/ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਇੱਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ, ਦਇਆ, ਨਿਆਂ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਸਟ ਦੇ ਉੱਘੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ 'ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾਏਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੋ: ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ, ਡੀਈਐਸ-ਐਮਡੀਆਰਸੀ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸੂਝ ਨਾਲ ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਸੰਤ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਹੈ।

ਡਾ: ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਔਨਲਾਈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਥੀਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਖੋਜ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਟੇਜ ਤੈਅ ਕੀਤੀ।

ਚਾਹ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪ੍ਰੋ: ਯੋਗਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਪਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸੰਕਲਪਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਬਾਣੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ; ਪ੍ਰੋ: ਤੇਜਿੰਦਰ ਪਾਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ; ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਔਨਲਾਈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਡਾ: ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ; ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਔਨਲਾਈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਡਾ: ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ; ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਚੇਅਰ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਭਜੋਤ, ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਦਿਕਸ਼ਾ, ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਚੇਅਰ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਪ੍ਰੋ.ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।