ਭੋਪਾਲ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਘ ਕਿਸੇ (ਭਾਜਪਾ) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸੰਘ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਤਾ, ਟਿਕਟਾਂ ਜਾਂ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਆਯੋਜਿਤ 'ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਨ ਗੋਸ਼ਠੀ' ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਾਂ, ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਧਰਮ, ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਪਛਾਣ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਖੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ, ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਟੈਰਿਫ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਨਕਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੌਪ ਸਟਾਰ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਰਥਕ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੋਵੇਂ ਅਕਸਰ ਆਰਐਸਐਸ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਰਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਸੰਵਾਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਘ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਡਾ. ਕੇਸ਼ਵ ਬਲੀਰਾਮ ਹੇਡਗੇਵਾਰ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਥਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਡਾ. ਹੇਡਗੇਵਾਰ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਘ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਸ਼ਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਸੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਘ ਦਾ ਕੰਮ ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਵਲੰਟੀਅਰ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਘ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਲੰਟੀਅਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਰਾਹੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।