ਹਰਿਆਣਾ/ਹਿਸਾਰ:- ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਸਮਝਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਹਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਖੂ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਥਕਲੀ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਲਾਕਾਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਰੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਧੋਖਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਪਰ ਚਲਾਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਆਉਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਸ਼ੋਅਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸ਼ਬਨਮ। ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੌਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹੁਣ ਨਾ ਬੱਚੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਅਬ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਰਾਜ਼ ਛੁਪਾ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਸਭ ਦੀ ਗੁਪਤ ਚੈਟਿੰਗ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ—ਹਾਂ, ਪਾਸਵਰਡ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੈਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਨਕਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਇਹ "ਦਿਲ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ", ਝੂਠ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 
ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਤ "ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹਨ ਅੱਖਾਂ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ; ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ।
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ਪਰ ਕੋਈ ਕਰੇਗਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਗੱਡਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।