ਬਠਿੰਡਾ, 16 ਸਤੰਬਰ:- ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਹਾੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜੀਵਨ-ਮੁੱਲ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਦਿਹਾੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਾ, ਕਾਰੀਗਰੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਪ, ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਮ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਤਾਰੀਖ਼ ਜਾਂ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵਨਾ ਇੱਕੋ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਧਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ।
ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ
ਅੱਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ, ਬਣਤਰ, ਚਾਲੂ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਕਾਮਾ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਕੈਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਸ਼ੀਨ ਚਾਲਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਿਹਨਤੀ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਦਿਹਾੜਾ ਹੈ।
ਹੁਨਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਲੁਹਾਰ, ਤਰਖਾਣ, ਮਿਸਤਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਕਾਮੇ, ਮਕੈਨਿਕ, ਵੈਲਡਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰੀਗਰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹੁਨਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕੰਮ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮੁਰੰਮਤ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਅਰਥ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕਤਾ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਹਾੜਾ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼
17 ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਖਾਂ ਮਿਹਨਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਪਸੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਹਾੜੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਸਿਰਜਣ ਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣ ਦਾ ਦਿਹਾੜਾ ਹੈ।
ਆਓ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਵਾਂਗੇ।
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਭਰਾਵਾਂ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।
