ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ:- ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼' (ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਸਕਣਗੇ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੀਨ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਕਤਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸਬੰਧੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਨਿਊਜ਼ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਈਰਾਨਵਾਇਰ' ਅਤੇ ਅਨਾਦੋਲੂ ਏਜੰਸੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੀ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ' ਦੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਹਿਮਦ ਹਯਾਤ-ਮੋਗੱਦਮ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਛੋਟ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੋਟ ਇਸ ਉਮੀਦ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼' ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਫ਼ੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਕਤਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਛੋਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼' ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਇਰਾਕ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 50 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼' ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਲਈ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. (ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ) ਅਤੇ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. (ਰਸੋਈ ਗੈਸ) ਵੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ।
