ਲੁਧਿਆਣਾ:- "ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ, ਜੋ ਕਿ ਲਿਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਲਿਵਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ , ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
'ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ' ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਲਿਵਾਸਾ ਹਸਪਤਾਲ ਖੰਨਾ ਦੇ ਕੰਸਲਟੈਂਟ-ਗੈਸਟ੍ਰੋਐਂਟਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਪੁਲਕਿਤ ਧੀਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਅਕਸਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾ ਪੈਣਾ (ਪੀਲੀਆ), ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਮਿੱਟੀ ਵਰਗਾ/ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮਲ (ਟੱਟੀ), ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ, ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਜੀ ਮਚਲਾਉਣਾ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੁਖ਼ਾਰ ਰਹਿਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਧੀਮਾਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ, ਮੋਟਾਪਾ, ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਲਿਵਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤਾ ਖ਼ੂਨ ਚੜ੍ਹਵਾਇਆ (ਬਲੱਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ) ਹੋਵੇ, ਸੂਈਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਵਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਚਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਿੱਜੀ ਸਫ਼ਾਈ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ, ਸਾਫ਼ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਬਣੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ, ਸੂਈ, ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਸਾਮਾਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ, ਵਜ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਲਿਵਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਧੀਮਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਲਿਵਰ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।
ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ:
· ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾ ਪੈਣਾ (ਪੀਲੀਆ)
· ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
· ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ
· ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮਲ (ਟੱਟੀ)
· ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ
· ਜੀ ਮਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ
· ਪੇਟ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ
· ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ
· ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਜਲੀ ਹੋਣਾ
· ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬੁਖ਼ਾਰ ਰਹਿਣਾ
ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਪਾਅ:
· ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ B ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਓ
· ਚੰਗੀ ਨਿੱਜੀ ਸਫ਼ਾਈ ਬਣਾਏ ਰੱਖੋ
· ਸਾਫ਼ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਬਣੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ
· ਸੂਈ, ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ
· ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ
· ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਏ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ
· ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਿਯਮਤ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਓ