ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 14 ਜੁਲਾਈ, 2026:- ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਡੀਮਡ ਟੂ ਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਟੂਲੂਜ਼ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 10 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਿਸਰਚ ਕਾਨਫਰੰਸ (WCTR 2026) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਿਸਰਚ ਸੋਸਾਇਟੀ (WCTRS) ਵੱਲੋਂ ਟੂਲੂਜ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (TSE) ਅਤੇ ਟੂਲੂਜ਼ ਕੈਪਿਟੋਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।
ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਬੀ. ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਨੇ "Development of Rural Accessibility Model for Terrain-Sensitive Settlements: A GIS–AHP Framework with Participatory Calibration" (ਪੇਪਰ ਆਈਡੀ: A82796AB) ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਭੂ-ਭਾਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਹੁੰਚ (Accessibility) ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 60 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆਵਿਦਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਡਾ. ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤਕਨੀਕੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਥਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 140 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਿੱਖਿਆਵਿਦ, ਉਦਯੋਗ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਚ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (GIS), ਐਨਾਲਿਟਿਕ ਹਾਇਰਾਰਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸ (AHP), ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ, ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ 1,176 ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 5.01 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਖੋਜ ਪੱਧਤੀ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਭਾਗ ਆਧਾਰਿਤ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਮਾਡਲਿੰਗ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਐਲੀਵੇਸ਼ਨ ਮਾਡਲ (DEM), ਸੜਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਕਾਸਟ-ਡਿਸਟੈਂਸ ਮਾਡਲਿੰਗ, Sentinel-2 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤਸਵੀਰਾਂ, Random Forest ਆਧਾਰਿਤ ਬਸਤੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ AHP ਭਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਮੁੱਖ ਉਪਲਬਧੀਆਂ:
*ਪਹਾੜੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ GIS–AHP ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ 89.7 ਫੀਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਬਸਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
*Accessibility Index ਦਾ ਮੁੱਲ 0.130 ਤੋਂ 0.642 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
*57.7 ਫੀਸਦੀ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
*ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗ ਪਹੁੰਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
*ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀਆਂ 81 ਫੀਸਦੀ ਬਸਤੀਆਂ 600 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
*ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਕ ਸੰਪਰਕ ਆਧਾਰਿਤ ਸੂਚਕ ਅਸਲ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਦਕਿ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
*ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਖੋਜ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ (SDGs), ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ SDG-9 (ਉਦਯੋਗ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ) ਅਤੇ SDG-11 (ਟਿਕਾਊ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਡਲ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਔਖੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ GPS ਡਾਟਾ, ਕਰਾਊਡਸੋਰਸਡ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਡਾਟਾ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸੂਚਕਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਨਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
WCTR 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ GIS, ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਆਧਾਰਿਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।